Ekselensianan, kerido invitadonan, bon nochi i bon biní aki na Fort Amsterdam pa nos habri e aña nobo akí huntu.

Het is een bijzondere tijd om hier met u samen te komen. De gebeurtenissen van het afgelopen weekend in Venezuela brachten met zich de nodige spanning en onzekerheid voor ons hier op Curacao, maar wij hielden het hoofd koel, althans dat hebben wij zoveel mogelijk geprobeerd.  Gelukkig duurde de gevolgen hiervan niet lang en staan wij hier samen en veilig bij elkaar. In dit verband wil ik de aanwezigheid van onze Minster van Defensie, de heer Brekelmans, erkennen en hem extra Bon Bini heten. Zijn aanwezigheid onderstreept het belang van het Koninkrijksverband en de randvoorwaarden die het biedt zodat wij veilig zijn en ons ook veilig kunnen voelen. Juist in tijden als deze realiseren wij ons hoe belangrijk het is voor een kleine landen als Curacao, om deel uit te maken van een groter geheel; het Koninkrijk der Nederlanden.

Alvorens door te gaan met de verwachtingen voor 2026, eerst een terugblik.

Mirando bèk

Mirando bèk riba 2025 nos por bisa ku Kòrsou a pasa un aña impreshonante. Nos ekonomia a krese, turistanan a bini nos isla na gran kantidat i invershonnan nobo a keda realisá. Banda di tur esaki, Kòrsou a logra algu úniko komo e pais mas di mas chikitu na mundu ku a kualifiká pa e Kampionato Mundial di futbòl. Mi ta spera di por sigui disfrutá di e aventura maravioso aki huntu ku boso tur.

Den e sifranan tambe nos ta mira progreso, pero mas importante ainda: nos ta sinti esaki den e energia riba nos isla. Nos por a sinti e vibrashonnan positivo. E orguyo ku kua nos ta kompartí nos kultura i e kreatividat ku empresarionan ta mustra pa haña oportunidatnan nobo, ta esei ta e núkleo di nos progreso. Mi ta gradesido ku nos por a logra tur e kosnan aki den pas i harmonia, apesar di e intrankilidat rondó di nos.

Retonan

Awe na boso yegada aki den e Palasio, boso a por atmirá vários obra di arte di artistanan lokal. E obranan akí ta forma parti di e eksposishon “Despensa i Pordon” na  Museo Kòrsou. Boso por bishita e eksposishon aki te ku 10 di yanüari. Un di e motibunan klave pa e eksposishon aki ta e diskulpa ku Promé Minister Rutte i Rei Willem-Alexander a pidi pa e pasado di sklabitut. Sr. Rutte a bisa: “Nos no ta kompartí solamente pasado, pero tambe futuro. P’esei awe nos ta pone un kòma, no un punto.”

E punto di salida aki mi ke pone sentral awe den mi diskurso. Pasobra banda di nos progreso, nos no por ta siegu pa nos pasado ni pa e retonan grandi ku Kòrsou ta enfrentá den futuro. Loke 2025 a mustra nos klaramente tambe, ta kua ta e retonan ku a kuminsá manifestá nan mes. Den e tempu despues di e koma akí, nos mester rekonosé nos pasado, refleha ariba dj’e  i analis’e pa  nos presente pa asina nos ta bon prepara pa nos futuro i di e manera ei tin un plan kla i bon fundá.. Ta nos responsabilidat pa forma nos propio futuro. Nos no nesesariamente mester hasi esaki nos so, ta keda na nos pa skohe nos direkshon konsientemente i kana e kaminda aki ku determinashon.

Durante e último dékada, ekonomia a pasa den un transishon signifikante: di industria pa turismo. E sektor di turismo a trese hopi pa nos durante añanan, pero un énfasis asina grandi riba un solo sektor tambe ta hasi nos vulnerabel. Si ta un solo pilá ta karga nos bienestar i nos prosperidat, nos ta kore un riesgo ku nos fundeshi lo por tembla pa motibu di shòknan geopolítiko, ekonómiko internashonal, òf asta susesonan aislá. E transishon aki ta eksigí tambe un aserkamentu diferente di nos siudadanonan. Un ekonomia di servisio ta  eksigí di nos sosiedat un aserkamentu mas orientá riba dunamentu servisio, pues di ta servisial, sin ser servil . E reto ta pa laga un impreshon duradero, un lasting impression, atras serka e bishitantenan di nos isla. Den e proseso aki, nos komo pueblo no mester lubidá di salbaguardiá tambe nos outentisidat komo pais. E tentashon di krese djis pa krese numa ta eksistí  i, hasiendo esei, nos lo por pèrdè loke ta karakterisa nos mas i ku ta distingi nos for di otronan, miéntras ku ta netamente nos herensia i balornan históriko a hasi nos ken nos ta i uniko. Eseinan tambe ta parti di loke ta hasi nos interesante pa bishitantenan. Tur esaki ta nos tur su responsabilidat.

E mesun kos ta konta pa nos naturalesa i medio ambiente. Nos bunita isla ta nos poseshon di mas grandi, nos naturalesa bèrdè, nos awanan blou, i e founa ku ta rondoná nos. Esaki ta trese responsabilidat i tarea di kuido, no solamente pa gobièrnu pero pa kada un di nos. No solamente pasobra nos naturalesa ta bunita pa mira, sino mas importante ainda pasobra nos ta dependé di dje pa nos éksito i pa nos por biba agradablemente den nos barionan. Kontaminashon ta menasá e futuro di  nos kosta i naturalesa. Si nos no tuma medida awor, nos ta pone nos propio futuro den peliger. Esaki tambe ta nos tur su responsabilidat.

Sinembargo no tur hende ta sinti e efektonan di e progreso sosial. Algun siudadano tin ku lucha mas pa kosechá e benefisionan di e prosperidat i disfrutá di e pas ku nos ta bibando aden. Desigualdat i pobresa ta sigui afektá hopi famia. Seguridat pa hende muhé den nos komunidat no ta sufisiente garantisá. Oportunidat pa trabou formal ta kresiendo ménos lihé ku esnan informal, i e servisionan sosial manera ku kuido di salú i penshun di behes ta bou di preshon. Nos no por laga ningun hende keda atras riba nos kaminda di kresementu i progreso. Esaki, un biaha mas, ta nos tur su responsabilidat.

Pues laga nos ta sinsero, si nos no mira e retonan di awe den kara i enfrentá nan direktamente, nos lo no ta konstruyendo un futuro riba e baranka sólido di nos isla, sino unu riba e santu moli di nos playanan.

Un bista pa dilanti

Sinembargo, i esaki mi ta konvensí di dje, Kòrsou ta mas fuerte ku e ta vulnerabel  Pasobra den e mesun sifranan i den e mesun desaroyonan ei, tin oportunidat grandi tambe. Nos sektor turístiko ta floresé. Pero nos industria kreativo tambe ta den desaroyo, un sektor digital ku pokopoko ta tumando forma, un sektor di energia ku por bira mas bèrdè ainda, i empresanan chikí i mediano ku, danki na mihó akseso na finansiamentu, ta haña mas espasio pa krese.

Nos por logra hopi kos riba nos mes forsa, pero den relashon di Reino, nos lo por logra mas di loke nos ta kere. Nos ku ta partnernan Karibense den Reino (Aruba, Kòrsou, Sint Maarten, Boneiru, Saba, i Statia) por siña for di otro y sostené otro riba áreanan kaminda esun ta mas desaroyá kaba ku e otro. Pidi yudansa di un manera dirigí ta un señal di forsa i konfiansa den bo mes i no di debilidat. Hulanda tambe por sirbi komo partner, kaminda preparashon, responsabilidat personal, i plannan konkreto pa futuro ta krea un base fértil pa un kolaborashon riba un base di igualdat (“volwaardigheid”). Loke un tempu tabata definí pa distansia i direkshon, awor ta duna lugá pa serkania i plenitut: Kòrsou i Hulanda komo dos pais ruman, pues komo broederlanden,  den nos Reino kompartí.

Awor nos ta na un krusada. 2026 lo ta un aña desisivo. E por ta un aña den kual nos ta disidí pa sigui manera semper, business as usual, sigui den speransa ku e mundu rondó di nos ta sigui trata nos bon, òf nos por skohe pa kambia rumbo. Un aña den kual nos ta bisa, ban traha huntu na un ekonomia ku ta mas diverso, ku por karga mas, i ku ta sosialmente hustu. Un aña kaminda nos ta invertí huntu den edukashon, empresanan, i energia sostenibel. Un aña kaminda nos no ta solamente sigurá kresementu di nos turismo, sino tambe sigurá pa esaki keda sostenibel, manehabel i den balansa ku e loke nos barionan por karga, i tambe protehando nos medio ambiente. Asina aki nos ta mantené un fundeshi sólido pa nos yunan i nietunan den e temporada despues di e kòma di Despensa i Pordon, pa e temporada ei ta unu di Speransa, Ambishon i Akson.

P’esei laga nos drenta 2026 ku tres kos:

  • speransa, pasobra nos sa kiko nos por logra;
  • realismo, pasobra nos sa kiko nos mester hasi;
  • i akshon, pasobra e momento a yega pa nos forma nos propio futuro.

Esaki ta nos responsabilidat!

Pa klousurá

Mi ke pidi boso tur pa djòin mi den un bríndis i halsa boso glas pa un 2026 salú, próspero i yen di inspirashon i éksito.

Salú!