Ekselensianan, damas i kabayeros,
Un kaluroso bon biní na e selebrashon aki na okashon di Dia di Rei 2026! Esta nechi boso tur a keda! Hopi festivo! Ta un plaser pa mira boso tur lusi awe nochi. I mi ta ferwagt ku no ta solamente ami ta pone atenshon na esaki, sino tambe esnan ku ta wak e invitadonan ku mi tabatin e plaser di risibí for di dia ku mi a asumí e puesto di Gobernador, ku wowo di falki.
Mi ta kere ku un i tur lo por a nota ku mi ta deseá di ta masha generoso den risibí invitadonan. No tur hende ta den e posishon pa presentá kompletamente segun “protokol”. Pero mayoria di e bishitantenan realmente ta hasi nan máksimo esfuerso pa ta presentabel. I mi ta apresiá esaki un mundu. Pa mi ta mas importante ainda loke nan ta tres’e.
Ounke palasio en bèrdat ta residensia ofisial di Gobernador; mi esfuerso ta dirigí na hasi e palasio aki mas aksesibel posibel pa públiko en general. Esaki ta un di e motibunan pa e tantísimo bishitantenan ku mi a risibí durante e periodo tras di lomba. Pa e motibu aki tambe, via e portrètnan ku ta keda saká ku e bishitantenan, nos ke mustra e diferente espasionan den palasio pa asina tur hende, inkluso esnan ku no a bini di bishita (ainda), por haña un impreshon di nan palasio.
Tur e bishitanan aki a enrikesé mi enormemente! E bishitantenan no solamente a duna mi oportunidat pa sera konosí ku nos isla di nobo, pero prinsipalmente pa krea un konosementu mas profundo di nos dushi Kòrsou. Ademas, kual pa ami ta mas importante, ta ku kada bishitante ta trese, un regalo masha bunita: e regalo di speransa i di kompromiso pa ku nos komunidat. Tin masha hopi kos bunita pasando den nos komunidat di Kòrsou. Tremendo!
Mi no a papia solamente ku e ministernan tokante nan plannan ambisioso pa nos pais, pero tambe ku e lidernan di frakshon den Staten, diferente kolegionan i órganonan di estado, i banda di esaki tambe hopi organisashonnan sosial ku ta aktivo den nos pais. Kada unu di nan ku bon intenshon i inisiativanan pa stimulá desaroyo di nos dushi isla. Tambe mi a papia ku algun siudadano individual tokante asuntunan ku ta toka nan kurason. Asina nan ta haña, na mi pareser, no solamente oido, pero tambe e rekonosimentu ku nan meresé pa nan esfuersonan hasí.
Tur esaki ta duna speransa i energia; pasobra e boluntat pa traha na bienestar di nos komunidat t’ei sigur. Esei ta loke ami ta sinti i mira.
Naturalmente, mi invitadonan ta ekspresá nan preokupashonnan tambe; preokupashonnan tokante desaroyonan mundial i den region. Òf tokante problema i retonan sosial ku nos ta konfrontando na Kòrsou mes i kon esakinan ta influensia otro. Esaki ta demostrá kompromiso; i hopi biaha tambe e boluntat pa tuma akshon; i pa atendé ku e retonan aki. I esaki ta importante; pasobra sierto di e asuntunan ku nos ta enfrentá ta sumamente kompleho i difísil pa resolvé. E solushon no por bini di un solo siudadano; ni di un solo organisashon sosial riba su mes; pero tampoko di gobièrnu so. Nos tur tin mester di otro pa hasi esaki.
E palabra klave akinan ta “kolaborashon”! Kolaborashon entre tur partidonan en kuestion; i den e kuadro aki, komo abitantenan di un isla, nos por, i en realidat, nos mester wak mas ayá di nos propio frontera. Esaki ta nifiká tambe ku nos tin di kolaborá ku nos islanan bisiña i tambe otro paisnan. Tambe ku organisashonnan internashonal di kua nos ta forma parti, manera CARICOM, di kual nos ta miembro asosiá ; i Union Europeo, kual nos ta konektá kuné via di Reino komo un LGO. I tambe naturalmente kolaborashon ku e otro paisnan den Reino mes, loke tambe ta e intenshon di nos gobièrnu.
Ta bèrdat ku den Reino nos ta konektá pa un historia basta kargá, pero nos por tin un futuro kompartí tambe si nos deseá esaki i si nos komprometé nos mes na dje. Naturalmente, un diálogo habrí i onesto ta esensial pa por logra i mehora esaki. Esensial tambe pa ku esaki ta ku nos tin ku trata otro i dirigí nos mes na otro komo partnernan igual. Esaki ta trese kuné un sentido di responsabilidat ku nos lo mester asumí i kumpli kuné.
E retonan ta numeroso, nos ta papia aki di: seguridat, asuntunan sosial (manera pobresa i un poblashon ku ta embehesiendo), edukashon i formashon, diversifikashon di ekonomia i pa medio di esaki, empleo, tambe bibiendanan pagabel, kuido pa nos bunita naturalesa, pero tambe retonan den área di nos organisashon gubernamental i maneho finansiero. Den tur esaki nos por hasi bon uso di e konosementu i eksperensianan di otronan. Naturalmente, adaptando tur esakinan na nos propio situashon i posibilidatnan. Pero ta nos mes ta responsabel pa esaki; pa salbaguardiá i implementá tur esakinan segun nos propio preferensia.
Nos por i nos mester krese den direkshon di un situashon den kual nos ta kada bes mas kapas pa laga nos sosiedat funshoná di akuerdo ku e eksigensianan i normanan di e tempu aktual. I asina duna oido na e nesesidat i deseonan di nos siudadanonan, a base di un sentido di responsabilidat propio. Pasobra ta esaki mester ta nos meta: forma huntu un komunidat ku nos por ta (mas) orguyoso di dje i kolektivamente elevá nos bida na un nivel mas haltu. Tambe for di un perspektiva humano i solidario, nos mester sòru pa no laga ningun hende keda atras den e desaroyo aki.
Seguramente outonomia, kual riba su mes ta kompletamente hustifiká, no mester forma un opstákulo pa esaki, tòg? Ami ta kere ku no. Al fin i al kabo, nos outonomia ta duna nos e libertat pa skohe kon i ku ken nos ta atendé nos asuntunan nashonal. I kere mi; tur dia di nobo tin sufisiente asuntu i retonan ku nos ta haña nos mes konfrontá kuné. Pero e ora ei, por lo ménos nos lo ta kolektivamente ekipá pa atendé ku tur esakinan. E eskoho ta na nos.
Desafortunadamente, tin tambe asuntunan ku ta bai mas ayá di loke nos isla i tambe Reino por atendé kuné. Esaki tambe ta un realidat di bida. Mi a referí kaba brevemente na e desaroyonan geopolítiko. Tambe den mi diskurso di aña nobo mi no por a evitá di menshoná esaki, debí na e desaroyonan na e momentu ei pa loke ta trata Venezuela. De echo, e situashon despues di esaki, a bira aún mas urgente debí na e konfliktonan den Medio Oriente.
Den e konteksto aki tambe, ta importante pa ta parti di un totalidat mas grandi, espesialmente mirando ku nos ta un isla asina chikitu. Pero esaki no ta apsolvé nos di e deber di prepará nos mes mas mihó ku ta posibel; i pa no sinta man krusá; òf simplemente konta ku “nos ruman grandi na e otro banda di oséano”, lo apsorbé tur e gòlpinan i intervení na momentu ku realmente nos kuminsá sinti e konsekuensianan na momentu ku situashonnan na otro parti di mundu eskalá. Den e kaso aki, nos lo mester hasi tur loke ta posibel pa redusí e efektonan pa nos mes, i en partikularmente na benefisio di esnan mas vulnerabel den nos propio komunidat. Pasobra e responsabilidat aki, al fin i al kabo, ta di nos mes na promé lugá.
P’esei ta bon pa mira ku nos ta trahando riba e tema aki, pero tambe riba fortifikashon di e resilensia di nos isla i nos pueblo, dor di desaroyá nos organisashon di krísis i, por ehèmpel, dor di fortalesé nos Milisia di Kòrsou, ku sosten di Defentie den Karibe. Asina nos ta prepará nos mes pa posibel tempunan difísil. Ora e momentu ei yega, nos lo tin mester di tur e mannan aki.
Apresiable presentenan,
Laga nos no lubidá ku awe nos ta selebrá Dia di Rei; esaki tambe ta e dia riba kual nos ta otorgá kondekorashonnan Real na nos co-siudadanonan ku a distinguí nan mes pa medio di nan kontribushon eksepshonal na nos komunidat. Awe mainta, mi tabatin e privilegio pa hasi esaki na nòmber di Su Majestad Rei Willem-Alexander, pa promé biaha den mi funshon komo Gobernador. Un honor sumamente special!
Mi tabatin e privilegio di kondekorá dieskuater kondekorando, di diferente sektor den nos komunidat, di edukashon te ku kuido, di deporte te ku scouting, i di bienestar físiko i mental te ku seguridat. Boso lo rekonosé nan awe nochi na e kondekorashonnan ku nan ta lusi ku masha orguyo riba nan pechu. Naturalmente boso por felisitá nan ku e rekonosimentu ku nan a haña. Mi ta pidi boso tur un gran aplouso pa nan, i ku esaki gradisí nan pa nan kontribushon na nos komunidat!
Por último, mi ke pidi boso tur pa alsa boso glas huntu ku mi na honor di Rei Willem-Alexander;Lang leve de Koning, hoera, hoera hoera!